Vì sao chúng ta thường mắc lỗi chính tả khi đánh máy (1)

Hãy tưởng tượng bạn vừa mới hoàn thành xong một văn bản hết sức quan trọng. Bạn đã dành rất nhiều công sức để trao chuốt từng câu chữ một cách tốt nhất để thể hiện đầy đủ suy nghĩ của mình. Sau đó, bạn đọc lại một lần nữa để tìm các lỗi chính tả, lỗi đánh máy và bạn chắc rằng không còn lỗi nào trong văn bản của mình nữa. Thế nhưng, khi bạn nộp văn bản cho người khác, điều đầu tiên họ nhận thấy không phải là những câu chữ đầy nhiệt huyết của bạn mà lại lạ những lỗi chính tả cơ bản. Tại sao vậy? Bạn đã đọc lại rất cẩn thận mà? Nếu đã từng có thắc mắc và gặp phải tình huống trên, bạn nên đọc những lí giải mang tính khoa học sau.

Những lỗi chính tả thật đáng ghét. Chúng đã phá hỏng những ý tứ tâm huyết mà bạn thể hiện trong bài viết, khiến bạn phải mất công sửa chữa và thậm chí là nhận những lời phê bình đầy ức chế từ người đọc. Rõ ràng, khi ai đó đăt hết tâm huyết để đánh một văn bản, họ luôn muốn toàn bộ từ nội dung đến hình thức đều được thể hiện hoàn hảo nhất và không hề muốn có sự xuất hiện của bất cứ lỗi nào, đặc biệt là lỗi chính tả. Buồn cười thay, những từ bị sai chính tả lại chính là những từ mà bạn biết quá rõ về nó nhưng lại không thể nào phát hiện ra trong lúc đánh máy. Tại sao lại có sự kỳ lạ như vậy?

Tại sao chúng ta không thể phát hiện lỗi của chính mình?

Để lý giải vấn đề trên, tiến sĩ Tom Stafford đã có một công trình nghiên cứu về lỗi chính tả được công bố trên tạp chí tâm lý học lâm sàng, số ra quý mới đây. Ông hiện đang là giảng viên tâm lý học và khoa học hành vi tại Đại học Sheffield, một trong các trường Đại học hàng đầu lớn nhất vương quốc Anh. Theo tiến sĩ Stafford: “Nguyên nhân lỗi chính tả có thể bị người viết bỏ qua không phải bởi vì họ ngớ ngẩn hoặc cẩu thả, mà nguyên nhân xuất phát từ sự tinh vi vả lão luyện của não bộ. Khi viết, bạn đang cố gắng truyền đạt ý nghĩa của vấn đề. Đây là một hành vi cao cấp của con người.”

Vì sao chúng ta thường mắc lỗi chính tả khi đánh máy (1)

Như đối với tất cả tác vụ cao cấp, não bộ của bạn sẽ có xu hướng tổng quát hóa các thành tố theo hướng đơn giản hơn (như biến các chữ cái thành từ, gộp nhiều từ thành câu) để tập trung năng suất xử lý thông tin cho các nhiệm vụ khác phức tạp hơn (như cách kết hợp câu từ nhằm thể hiện những ý tưởng phức tạp).

Theo tiến sĩ Stafford: “Chúng ta không nắm bắt từng chi tiết một, chúng ta không phải là máy tính hoặc các cơ sở dữ liệu khổng lồ. Thay vào đó, chúng ta tiếp nhận thông tin bằng cảm giác và kết hợp nó với những gì chúng ta mong muốn và từ đó hiểu được ý nghĩa của chúng. Khi chúng ta đọc một văn bản của người khác, cơ chế trên sẽ giúp chúng ta hiểu được ý nghĩa nhanh hơn trong khi tiết kiệm được nhiều nguồn lực từ não bộ. Tuy nhiên, khi chúng ta đọc nội dung của chính chúng ta, chúng ta đã thừa biết ý nghĩa mà văn bản muốn truyền đạt. Do chúng ta luôn tin rằng ý nghĩa của bài viết không thể sai lệch được, từ đó, chúng ta rất dễ xao lãng những tiểu tiết khác.

Nói nôm na, nguyên nhân khiến chúng ta không thể nhận thấy lỗi chính tả của mình là vì những gì chúng ta thấy trong văn bản đang “ngụy trang” với phiên bản đúng đắn đã tồn tại trong não của chúng ta.”

Sai sót có thể là một tiểu tiết nhỏ như bị đảo các ký tự trong một từ như từ “quen” bị viết thành “qune” hoặc “cha” lại viết là “cah”. Thậm chí những từ phức tạp có vai trò quan trọng để nêu bật ý nghĩa của bài viết cũng có thể bị viết nhầm.

Phản ứng bản năng của não khi đọc nội dung của mình và của người khác

Khả năng tổng quát, tổng hợp thông tin là chức năng cơ bản một bộ não phát triển ở cấp độ cao. Nó tương tự như việc bạn có thể nằm lòng đường đi đến một địa điểm nào đó mà thật sự không cần chú ý nhiều trong lúc lái xe, hoặc chỉ cần ngửi thấy một mùi đặc trưng nào đó là bạn có thể biết ngay đó là thứ vì, vật gì, món gì hay con gì….Não bộ tạo ra những bản đồ trí tuệ mang tính bản năng này để giúp giảm tải cho cho chính nó và giúp bạn có đủ “bộ nhớ Ram” để tập trung xử lý những thứ khác.

Vì sao chúng ta thường mắc lỗi chính tả khi đánh máy (4)

Tuy nhiên, đôi khi cơ chế này cũng có thể chống lại bạn. Điển hình như thay vì bạn đang lái xe đến công ty thì trong vô thức, bạn lại đi đến nhà của cô bạn gái, nơi mà bạn thường xuyên đến đón cô ấy đi chơi. Do đó, chúng ta có thể trở thành những người mù về chi tiết vì não đã tự hoạt động theo bản năng. Tương tự như vậy, khi bạn đọc lại đoạn văn bản của chính bạn, bộ não đã biết được đích đến cần thiết và có xu hướng vô thức bỏ qua những chi tiết nhỏ dọc quá trình.

Điều này cũng giải thích được tại sao những người đọc lại có nhiều khả năng phát hiện ra lỗi chính tả trong nội dung mà bạn viết. Ngay cả khi bạn đang sử dụng những từ ngữ và khái niệm hết sức quen thuộc với tất cả mọi người, nhưng bộ não của người đọc vẫn còn mới mẻ trên “cuộc hành trình” tìm hiểu thông tin ẩn chứa đằng sau những câu chữ “vô hồn” của bạn. Do đó, người đọc sẽ tự nhiên chú ý nhiều hơn đến các chi tiết trong quá trình đọc và não họ vẫn chưa dự đoán được điểm đến cuối cùng cho tới khi họ hoàn tất việc đọc nội dung.

Não cũng có cơ chế giúp hạn chế gõ sai, nhưng…?

Nhưng ngay cả khi đó là những sai sót thường mắc phải và khá phổ biến, một số người vẫn cảm thấy khá khó khăn để khắc phục dù biết trước chắc chắn sẽ phát sinh sai sót.

Theo nghiên cứu được công bố bởi Microsoft thì phím backspace trên bàn phím chính là phím đứng thứ 3 trong số những phím được dùng nhiều nhất trên bàn phím. Trên thực tế, những người đánh máy chuyên nghiệp, với khả năng gõ không cần nhìn xuống bàn phím, đã thừa nhận trong một lúc nào đó, họ biết rằng đã xảy ra sai sót ngay cả khi nội dung chưa hiện lên màn hình. Lý giải cho trường hợp này, các nhà nghiên cứu cho rằng não bộ đã chuyển suy nghĩ thành các ký tự và nó sẽ cảnh báo người gõ phím nếu họ mắc phải các sai lầm dù là nhỏ nhất như gõ sai phím hoặc đảo lộn vị trí các ký tự.

Vì sao chúng ta thường mắc lỗi chính tả khi đánh máy (3)

Trong một nghiên cứu được công bố hồi đầu năm nay, tiến sĩ Stafford cùng các đồng nghiệp đã thực hiện các thử nghiệm, theo dõi các nội dung bài viết trên màn hình máy tính lẫn thao tác gõ bàn phím của những người chuyên đánh máy nhằm xác định tỷ lệ sai sót. Kết quả cho thấy, tốc độ gõ phím của những chuyên gia đánh máy trên sẽ bị giảm ngay trước khoảng khắc họ viết sai chính tả.

Thực chất, những người gõ phím thường xuyên đã dần hình thành nên một bản đồ bàn phím bên trong tiềm thức của họ. Khi họ gõ, não bộ của họ sẽ liên tục chuẩn bị cho các thao tác tiếp theo một cách hoàn toàn bản năng. Tuy nhiên, theo tiến sĩ Stafford, có một độ trễ giữa tín hiệu yêu cầu gõ phím phát ra từ não và thao tác gõ phím thực tế bằng tay. Trong khoảng khắc đó, não của bạn có thời gian để phân tích tín hiệu truyền từ ngón tay bằng cách giả định ra cảm giác của việc gõ phím chính xác. Khi cảm nhận có sai sót phát sinh, não sẽ gởi một tín hiệu đến các ngón tay khiến nó chậm lại để cho nó có thời gian điều chỉnh.”

Làm cách nào để phát hiện ra sai sót trong văn bản của chúng ta?

Tất cả những chuyên gia gõ phím đều biết rằng, việc bấm phím xảy ra quá nhanh để có thể chuyển hướng ngón tay nhằm khắc phục sai lầm. Tiến sĩ Stafford cũng cho biết rằng điều này phát xuất từ cùng một cơ chế thần kinh nhằm giúp tổ tiên của loài người thực hiện các điều chỉnh nhỏ để tăng độ chính xác khi phóng ra các mũi giáo.

Vì sao chúng ta thường mắc lỗi chính tả khi đánh máy (4)

Thật không may là dạng phản hồi mang tính bản năng nói trên không tồn tại trong quá trình chỉnh sửa nội dung bài viết mà chỉ xảy ra trong lúc đang viết.

Khi bạn đọc lại một văn bản đã hoàn tất, bạn đang cố đánh lừa não bạn rằng văn bản đó là hoàn toàn xa lạ đối với bạn. Do đó, tiến sĩ Stafford đề nghị rằng nếu bạn muốn dễ dàng phát hiện ra các lỗi chính tả của chính mình, hãy cố gắng tìm cách để văn bản đó không còn quen thuộc đối với bạn nữa.

Một số mẹo có thể áp dụng như đổi màu phông nền hoặc hiệu quả hơn là in nó ra và đọc để kiểm tra hoặc làm bất cứ điều gì để văn bản đó trở nên “mới” hơn đối với não.”

Hy vọng rằng qua bài viết, các bạn có thể hiểu hơn về cơ chế vận hành của não bộ và lý giải được nguyên nhân của hiện tượng “cẩu thả trong chính tả”. Việc nắm bắt được cơ chế của hành vi mang tính bản năng trên cộng với một số mẹo từ tiến sĩ Stafford phần nào sẽ giúp bạn sẽ có được những bài viết hoàn hảo hơn và hạn chế các lỗi chính tả không mong muốn. Chúc bạn có được những bài viết thật hay và ít lỗi nhất nhé!

mrthang.net biên tập lại từ  Tinhte.vn – Tham khảo: TandfOnline, TomStafford, PDF Document, Citylab, BI, WR, NCBI

About mrthang
Ngôn từ là một thứ rất đáng sợ. Nó có thể làm thương tổn người khác một cách sâu sắc. Nhưng điều đáng sợ hơn là những câu chữ bạn viết ra cũng dễ dàng vạch trần bản chất con người bạn.


Fatal error: Uncaught Exception: 12: REST API is deprecated for versions v2.1 and higher (12) thrown in /home/happybowlers/public_html/mrthang.net/wp-content/plugins/seo-facebook-comments/facebook/base_facebook.php on line 1273